Ontdek succesverhalen van herkomstonderzoek naar objecten uit de NK-collectie
Op dit portaal vindt u informatie over de kenmerken, de restitutiestatus en de herkomst van cultuurgoederen Tweede Wereldoorlog, de periode 1933-1945. Deze gegevens komen uit de databases van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE).
U kunt vrij zoeken in de volgende collecties:
Tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn tienduizenden cultuurgoederen vanuit Nederland in Duitsland terechtgekomen. Bijvoorbeeld door verkoop, maar ook door roof of confiscatie. Een deel van deze werken is na de oorlog in Nederland teruggekeerd en ondergebracht in de rijkscollectie. Tot in de jaren '50 is een deel teruggegeven aan de rechtmatige eigenaren en werd een deel daarna verkocht. Wat achterbleef in de rijkscollectie kreeg de titel NK-collectie, naar de in 1945 opgerichte Stichting Nederlands Kunstbezit (SNK). De NK-collectie bestaat uit schilderijen, werken op papier en toegepaste kunst zoals meubelen en keramiek.
In 2009 werden de Nederlandse musea gevraagd de herkomstgeschiedenis van hun collecties te onderzoeken. Uit het onderzoek van 163 musea is een inventarisatie gemaakt van 173 objecten waarvan het vermoeden bestaat dat ze tussen 1933 tot 1945 geroofd, geconfisqueerd of gedwongen verkocht zijn. De Museumvereniging coördineerde het project, de commissie 'Museale Verwervingen vanaf 1933' hield inhoudelijk toezicht en het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) bood financiële ondersteuning. Eind 2018 kwam het onderzoeksproject formeel tot een einde.
Wie tijdens de bezetting cultuurgoederen had verloren of informatie had over cultuurgoederen die in handen waren geraakt van de vijand, was verplicht daarvan aangifte te doen via een formulier bij de Stichting Nederlands Kunstbezit (SNK). Deze aangifteformulieren worden bewaard in het Nationaal Archief. Een groot deel van de cultuurgoederen is niet teruggekeerd naar Nederland. Het gaat om circa 15.000 formulieren en 2.000 objectfoto's daarvan. Deze zijn in 2015 gedigitaliseerd en grotendeels doorzoekbaar gemaakt en via deze portal in te zien.
Na de oorlog had de Stichting Nederlands Kunstbezit (SNK) de taak om zoveel mogelijk cultuurgoederen die verkocht of onvrijwillig verloren waren naar Nederland terug te halen, voornamelijk uit Duitsland. In Nederland werden deze cultuurgoederen waar mogelijk teruggegeven aan de oorspronkelijke eigenaar of de erfgenaam. De SNK heeft in de jaren na de oorlog ruim 700 objecten teruggegeven.
Een deel van de cultuurgoederen die na de oorlog door de Stichting Nederlands Kunstbezit (SNK) werden teruggehaald naar Nederland en die niet konden worden teruggegeven aan een oorspronkelijke eigenaar of erfgenaam, werden door de SNK tussen 1950 en 1953 geveild. Deze veilingen vonden voornamelijk plaats bij veilinghuis Frederik Muller en veilinghuis De Zon in Amsterdam. Er zijn meer dan 2000 objecten geveild en de opbrengst werd gebruikt voor de wederopbouw van Nederland. Om de schijn van verrijking weg te nemen heeft de Nederlandse overheid in 2005 besloten een financiële vergoeding uit te keren aan de Stichting Cultureel Erfgoed Portugees-Israëlitische Gemeente en aan het Joods Historisch Museum.
De website ondersteunt ook zoeken met AND, AND NOT, OR en *. AND/AND NOT/OR kunt u gebruiken om verschillende zoektermen te combineren of uit te sluiten. Bijvoorbeeld een herkomstnaam combineren met een objectcategorie. Het sterretje (*) kunt u gebruiken als u niet zeker bent van spelling van een zoekterm, u voert dan een deel van het woord in en daarna *, bijvoorbeeld Janssen* als u twijfelt tussen Janssen en Janssens. Voor een uitgebreidere handleiding zie: https://www.collectienederland.nl/zoeken/
Hier komt u meer te weten over het restitutiebeleid en over het indienen van een restitutieverzoek.
